حسن حسن زاده آملى
55
هزار و يك كلمه (فارسى)
است ، و عوارض شخصيّه آن از توابع و لوازم وجود اوست نه از عوارض مفارقه لاحقه آن ، چه همگى تابع وجود متشخّص فلكى بدون جعل جديداند ، بلكه تخصّص آنها مخصّص وجود فلكى است چنان كه جعل آنها تابع همان جعل وجود فلكى است . پس سؤال در طلب تعيين حركت و منطقه و قطبين فلك و جهت و حدّ حركت و تعيين مقدار فلك و شكل و موضع و امور و احوال ديگرى كه در وى متحقق است ، مانند سؤال در طلب تعيين خود وجود فلك است ؛ و جوابى كه در وجود فلك گفته آيد همان جواب از امور ياد شده است چه اين كه همهء آنها از لوازم وجودى فلكاند كه به جعل وجود فلك بدون جعل جديد متحققاند . براى مزيد ايضاح و استبصار گوييم كه وجود فلك و اوصاف و نعوت و احوال مورد سؤال آن ، مانند وجود عقل اول و اوصاف و نعوت اوست كه نوع او منحصر در اين فرد موجود است با اين كه نسبت صدور همه افراد مفروض ماهيت آن از حق تعالى ، و قبول وجود از آن يكسان است ؛ و به جعل و ايجاد ابداعى اين فرد همه اوصاف و نعوت مختص بدان بدون نياز به جعل ديگر به همان جعل نخستين ايجادى ابداعى آن با او مجعولاند .